Phong cách Hồ Chí Minh - Sự kết tinh của tư tưởng, đạo đức và lòng khiêm nhường (Long An - Tập 2) – Transcript

00:03Các đồng chí đã có đủ tài liệu trong tay rồi. Các đồng chí có thể đọc để cùng nhau nghiên cứu sâu sắc lâu dài hơn. Và đây cũng chỉ là một cái đề cương có tính chất phác thảo thôi. Ta muốn nghiên cứu sâu sắc thì phải dành thời gian đọc vào sách của Bác và tác phẩm của Bác.

00:21Ở đây tôi muốn tập trung giới thiệu với các đồng chí vào mấy điểm như thế này. Một là chúng ta phải có một cái nhìn thống nhất, một cái nhận thức chung về phong cách và tác phong. Thì trong tài liệu của Ban Tuyên giáo Trung ương đấy, nhấn mạnh cả phong cách và tác phong.

00:40Trên thực tế thì phong cách đã bao hàm tác phong rồi. Tác phong là biểu hiện bề mặt, biểu hiện bên ngoài trong cái ứng xử đó. Chứ còn tác phong đã nằm ngay trong cái khái niệm gọi là phong cách.

00:57Mà phong cách lại gắn liền với tư tưởng và đạo đức. Phong cách có thể nói là cái chỗ kết tinh. Phong cách chính là sự tổng hợp các giá trị đặc sắc nhất của một cá nhân, một con người. Ở đây chính là Bác Hồ mà chúng ta sẽ noi theo.

01:15Cho nên tư tưởng, đạo đức, phong cách như Đảng ta nói trong Chỉ thị 05 đấy là một thể thống nhất. Thì phong cách chính là chỗ kết tinh. Phong cách chính là tổng hợp các giá trị cả trong nhận thức lý luận, cả trong hoạt động thực tiễn mà nó biểu hiện thành việc làm, thành lối sống.

01:34Mà trong phong cách thì có tác phong. Thế thì nói phong cách là đã bao hàm tác phong rồi. Nhưng mà lại muốn nhấn mạnh cả phong cách và tác phong, tức là nhấn mạnh cả những giá trị tổng hợp chung như thế mà đồng thời cũng muốn lưu ý cả những biểu hiện bề ngoài, những cái diễn ra thường xuyên hàng ngày trong công tác, trong lối sống của từng người, nhất là người lãnh Thì mong các đồng chí hiểu cái khái niệm phong cách, tác phong mà ghi trong tài

02:01liệu này nó là như thế, tức là nó có cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Nó có cả cái nghĩa cụ thể lẫn cái nghĩa khái quát. Và để hiểu vấn đề này thì có lẽ tốt hơn hết đấy là xin các đồng chí nhớ lại là Bác Hồ của chúng ta không chỉ là một nhà lý luận nhá, Bác còn là một nhà thơ lớn nữa.

02:22Mà cái tập thơ của Bác là Nhật ký trong tù là dịch ra tiếng Việt, Bác viết chữ Hán, Ngục trung nhật ký. Cái tập thơ này chúng ta đã có lần nói với nhau đấy là ra đời trong hoàn cảnh Bác bị cầm tù 14 tháng liền trong nhà tù của chế độ Tưởng Giới Thạch ở Quảng Tây, Trung Quốc. Trong cái thời điểm mà Bác lên đường sang Trung Quốc tìm cách liên hệ với cách mạng Trung Quốc thì giữa đường đi Bác bị

02:50khám xét và bắt đắt. Rồi nó giam cầm Bác suốt 14 tháng liền. Mà trong cái thời điểm cách mạng tháng Tám đến gần rồi đấy. Đấy. Từ tháng 8 năm 1942 nhá, đến tháng 9 năm 1943 nhá, thời gian ấy Bác viết Nhật ký trong tù.

03:09Cái cuốn sổ tay ghi chép 135 bài thơ của Bác từ hồi đó. Đến tận năm 1960, lúc Bác 70 tuổi ta mới xin phép Bác để dịch cái tập thơ này ra tiếng Việt mà Bác khiêm tốn Bác không đồng ý đâu các đồng chí.

03:25Khiêm tốn là một phẩm chất đạo đức của Bác. Bác nói là các chú còn nhiều việc đáng phải làm hơn. Đừng dịch thơ Bác làm gì. Bác không phải một nhà thơ chuyên nghiệp.

03:39Bác chỉ có một tấm lòng yêu thơ mà thôi. Giống như người đi đường thấy bông hoa đẹp thì tiện tay ngắt lên mà thôi, chứ có thơ phú gì đâu. Đấy là sự khiêm nhường của Bác.

03:53Bác còn giải thích một điều rất thật như thế này này, là vả lại trong nhà tù Bác không có việc gì để làm mà lòng dạ như lửa đốt vì mất liên lạc với Đảng với dân mà cách mạng thì đang đến gần cho nên Bác phải ghi chép lại những cái sự kiện vặt vãnh tầm thường trong tù cho nó quên ngày, quên tháng đi để rồi chờ đợi về với Đảng với dân thôi, chứ có phải thơ phú gì đâu, các chú đừng dịch.

04:20Đấy, Bác khiêm tốn như thế. Đến khi chúng ta xin phép Bác vì ta biết rằng đây là một tài liệu quan trọng chứ không phải chỉ là thơ. Đấy. Thơ chỉ là hình thức thể hiện thôi, chứ còn trong tập này đấy biết bao nhiêu điều lớn lao về tư tưởng, về phong cách của Bác cần phải được cho mọi người biết.

04:40Phải thiết tha đề nghị mãi thì Bác mới đành miễn cưỡng cho dịch. Vì Bác viết chữ Hán mà. Bác lại thâm thúy về về Hán học lắm. Cho nên dịch xong ta đưa Bác đọc lại để xem đã dịch dịch đúng ý Bác chưa cơ.

04:55Đấy, nhất là cái bài cuối cùng các đồng chí nhá. Các đồng chí về đọc lại cái bài cuối cùng đánh số 135 ấy. Cái bài này không có đầu đề đâu. Không có đầu đề, trên ta dịch ra ta không biết dịch thế nào cả. Ta tạm dịch là vô đề.

05:11Thế cơ mà. Đến khi đưa Bác đọc lại mà ta đã phải cẩn thận chọn hai nhà thơ giỏi chữ Hán nhất để dịch cho nó sát ý của Bác. Đó là nhà thơ Nam Trân và nhà thơ Khương Hữu Dụng.

05:25Dịch đã rất hay rồi mà đến khi đưa Bác đọc lại để Bác góp ý Bác cười. Bác bảo các chú chưa hiểu hết Bác đâu. Để Bác dịch lại cho. Và Bác dịch lại thì đúng là vì Bác là người trong cuộc cho nên thấm thía hơn nhiều.

05:44Tôi đọc các đồng chí cùng nghe nhá. Đầu đề là vô đề. Ta dịch là núi ấp ôm mây, mây ấp núi. Lòng sông Hương sáng bụi không mờ.

05:58Bồi hồi dạo bước Tây Phong Lĩnh. Trông lại trời Nam nhớ bạn xưa. Dịch như vậy là đã rất nhẹ nhàng, thanh thoát. Vậy mà Bác phải dịch lại.

06:11Bác dịch ngược lại các đồng chí. Bác dịch là mây ấp núi, núi ôm mây. Lòng sông sạch chẳng mảy may bụi hồng. Ta dịch là bồi hồi mà. Bác bảo các chú dịch chung quá, Bác xóa đi. Bác chữa thành bùi ngùi cơ.

06:31Bùi ngùi dạo đỉnh Tây Phong. Trông về cố quốc chạnh lòng nhớ ai. Nhớ ai đây?

06:42Không chỉ là đồng bào, đồng chí đâu. Trong cõi riêng tư của Bác, nhớ ai đây còn là cô Huệ nữa. Cái điều này một thời gian rất dài chúng ta không bao giờ nói cả.

06:56Vì ta đã chót coi Bác là thần thánh. Đã thần thánh hóa Bác. Và chúng ta tưởng rằng như thế sẽ làm cho Bác vĩ đại và tỏa sáng hơn. Nhưng có biết đâu rằng lại tự đánh mất đi một cái phần rất chân thực và cảm động trong cuộc sống riêng của Bác.

07:16Đó là tình cảm của Bác với cô Huệ. Người mà Bác từng nói suốt đời Bác để ở trong tim. Nhớ ai đây là thế đấy các đồng chí. Bác lại còn ký tên dưới bài dịch của Bác, Bác ký là Thanh Lam cơ.

07:33Các đồng chí đừng quên là Bác không có gia đình riêng, không có vợ, có con như chúng ta đâu vì dâng hiến hết cho dân, cho nước. Nhưng trong số 175 cái tên của Bác đấy, Bác dùng rất nhiều tên phụ nữ đấy các đồng chí.

07:48Mà toàn tên đẹp cả. Thanh Lan, Thu Lan, Phong Lan, Diệu Hương, Tuyết Trinh, Hồng Liên, Thu Giang, vân vân. Toàn tên Bác cả đấy. Đấy cũng là điều cần phải nghiên cứu khi nói về cái phong cách tâm hồn nghệ sĩ của Bác.

08:07Bác là một nhà thơ lớn mà. Thì xin các đồng chí nhớ là chính cái bài ấy cho chúng ta hiểu thêm một phần rất chân thực trong cuộc đời của Bác, tình cảm của Bác thủy chung son sắt, dù chỉ là một mối tình tinh thần, chứ không có trong cuộc đời thật như chúng ta, tức là không có ăn ở với nhau, không lấy nhau thành vợ thành chồng, mà chỉ là một người bạn tinh thần, một mối tình tinh thần thôi.

08:34Các đồng chí cũng nên biết là Bác mất năm 69 đấy. Mà đến tận năm 1980, tức là sau giải phóng miền Nam 5 năm, cô Huệ mới mất đấy. Mà khi cô Huệ nghe tin Bác mất ấy, cô Huệ đau đớn quá mà bỏ đi tu đấy.

08:55Xuống tóc đi tu nương nhờ cõi Phật. Mà cái đau đớn cho Bác và cho cả cô Huệ là chỗ này này. Cô Huệ lại nghe một cái tin rằng Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh mất trong tù rồi. Báo chí phản động nước ngoài nó đưa như vậy từ những năm 42, 43 cơ mà.